EU xem xét dự thảo quy định mới về điều tra chống bán phá giá, chống trợ cấp do EC đệ trình 28-08-2017

EU xem xét dự thảo quy định mới về điều tra chống bán phá giá, chống trợ cấp do EC đệ trình

Ngày 9 tháng 11 năm 2016, Ủy ban Châu Âu (EC) đã đệ trình dự thảo phương pháp mới để tính toán biên độ phá giá cho các nước xuất khẩu mà ở đó có sự bóp méo thị trường đáng kể, hoặc Nhà nước có ảnh hưởng sâu rộng đến nền kinh tế.

          1. Bối cảnh của đề xuất

Khi Trung Quốc gia nhập WTO vào tháng 12/2001, trong Nghị định thư gia nhập WTO của Trung Quốc đã có những nội dung xem xét đến đặc điểm về kinh tế, pháp lý của nền kinh tế đang trong giai đoạn chuyển đổi của Trung Quốc. Những nội dung này cho phép các thành viên WTO không phải áp dụng các nguyên tắc chung được quy định tại Hiệp định Chống bán phá giá (ADA) và Hiệp định về trợ cấp và các biện pháp đối kháng (SCM) của WTO khi tiến hành các vụ việc điều tra chống bán phá giá (CBPG) và chống trợ cấp (CTC) Trung Quốc.

Mục 15(a)(ii) Nghị định thư gia nhập WTO của Trung Quốc, về khả năng so sánh về giá, đã cho phép các nước thành viên WTO đối xử với Trung Quốc như một nền kinh tế phi thị trường (NME) trong các cuộc điều tra CBPG và sử dụng phương pháp NME trong tính biên độ bán phá giá đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Phương pháp NME này sẽ không sử dụng giá và chi phí nội địa của Trung Quốc để tính toán biên độ phá giá nếu các nhà sản xuất/xuất khẩu Trung Quốc không thể chứng minh rõ ràng rằng họ hoạt động theo các điều kiện thị trường.

Việc Mục 15(a)(ii) hết hiệu lực vào tháng 12 năm 2016 đòi hỏi các thành viên WTO phải xem xét sửa đổi nội luật để đảm bảo giải quyết được vấn đề của Trung Quốc mà vẫn tuân theo luật WTO. Các thành viên của WTO đã lựa chọn cách tiếp cận, phản ứng khác nhau với vấn đề này, trong đó chủ yếu tập trung vào 02 câu hỏi chính: (1) liệu Trung Quốc có được tự động công nhận là nước kinh tế thị trường đầy đủ sau thời điểm tháng 12/2016; và (2) phương pháp tính toán biên độ phá giá cho Trung Quốc sẽ thay đổi như thế nào sau thời điểm tháng 12/2016.

Quan điểm xuất phát của Nghị viện Châu Âu

Vào tháng 5 năm 2016, Nghị viện châu Âu đã thông qua một nghị quyết không mang tính lập pháp (non-legislative) về việc Liên minh châu Âu (EU) sẽ không công nhận tình trạng kinh tế thị trường (MES) cho Trung Quốc. Nghị quyết này nhấn mạnh sự phản đối áp đảo của các thành viên nghị viện (MEPs) trong việc cấp MES cho Trung Quốc một cách đơn phương nếu nước này không đáp ứng được tất cả 5 tiêu chí của EU[1]. Nghị quyết nhấn mạnh rằng EU nên sử dụng một phương pháp phi chuẩn trong các vụ kiện chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với hàng hóa nhập khẩu Trung Quốc khi tiến hành so sánh giá nhằm xác định biên độ phá giá và biên độ trợ cấp, phù hợp với và mang lại hiệu lực đầy đủ cho các phần của Mục 15, trong đó đưa ra lý do cho việc áp dụng phương pháp phi tiêu chuẩn. Nghị viện Châu Âu yêu cầu Ủy ban Châu Âu đưa ra một đề xuất theo định hướng này.

Quan điểm xuất phát của Hội đồng Châu Âu

Hội đồng châu Âu vào tháng 10 năm 2016 đã nhấn mạnh rằng các hành vi thương mại không công bằng cần phải được giải quyết một cách hiệu quả và mạnh mẽ. Hội đồng Châu Âu nhấn mạnh rằng các công cụ phòng vệ thương mại (TDIs) của EU phải có hiệu quả vì phải đối mặt với những thách thức toàn cầu để bảo vệ công ăn việc làm của châu Âu, đảm bảo sự cạnh tranh công bằng trong các thị trường mở và bảo vệ tự do thương mại. Các quy định phù hợp phải là các quy định giải quyết được các tình huống trong đó các điều kiện thị trường không chiếm ưu thế, hay nói cách khác giải quyết được các vấn đề đối với nền kinh tế NME.

Phương pháp tính toán biên độ phá giá và trợ cấp hiện tại

- Phá giá: EU đã nội luật hóa quy định tại Mục 15 Nghị định thư gia nhập WTO của Trung Quốc thông qua “phương pháp nước thay thế” để tính toán mức bán phá giá đối với các sản phẩm có nguồn gốc từ Trung Quốc, được qui định trong Điều 2(7) của Quy định cơ bản về CBPG của EU (EU Basic AD regulation). Thông thường, biên độ phá giá được tính bằng cách so sánh giá và chi phí trong nước (Trị giá thông thường) ở nước xuất khẩu với giá xuất khẩu. Tuy nhiên, trong bối cảnh sử dụng “phương pháp nước thay thế”, giá trong nước được thay thế bằng giá và chi phí từ một nước thứ ba có nền kinh tế thị trường (nước “tương tự” hoặc “thay thế”).

Hiện tại, không chỉ Trung Quốc bị áp dụng phương pháp phi tiêu chuẩn (phương pháp nước thay thế) theo luật của EU mà còn có: (i) các thành viên WTO khác (Tajikistan và Việt Nam) với các cam kết chuyển đổi tương tự trong các Nghị định thư gia nhập WTO của mình (việc hết hiệu lực của chúng sẽ cần được xem xét trong tương lai); (ii) các nước NME là thành viên WTO và không phải là thành viên WTO. Các nước này được liệt kê trong các Điều 2(7)(a) và 2(7)(b)[2] của quy định về CBPG và việc sử dụng phương pháp phi tiêu chuẩn (nước thay thế) là bắt buộc, trừ khi quốc gia đó được xóa khỏi danh sách này theo thủ tục lập pháp thông thường. Tuy nhiên, đối với các nhà xuất khẩu NME từ Trung Quốc, Kazakhstan, và Việt Nam, giá trị thông thường có thể được tính dựa trên giá trong nước, nếu nhà xuất khẩu có thể chứng minh rằng họ đáp ứng các yêu cầu của Điều 2(7)(c); đây được gọi là đối xử nền kinh tế thị trường (MET). MET tạo ra mức thuế phá giá thấp nhất, nhưng hiếm khi các nhà xuất khẩu Trung Quốc được đối xử theo quy chế này.

- Trợ cấp: Từ năm 2010 đến nay, Trung Quốc thường bị kiện CBPG nhiều hơn so với kiện CTC (và thường có xu hướng kiện kép cả CBPG và CTC). Đến tháng 10 năm 2016, EU đã áp dụng biện pháp CTC cho 05 sản phẩm của Trung Quốc. Điều này chủ yếu là do sự không rõ ràng của các chương trình trợ cấp của Trung Quốc và sự thiếu hợp tác của các cơ quan có thẩm quyền của Trung Quốc trong quá trình điều tra. Trên thực tế, trong nhiều cuộc điều tra, EC đã phát hiện ra các khoản trợ cấp bổ sung mà ban đầu không được Nguyên đơn đưa vào đơn kiện. Tuy nhiên, quy định hiện hành về CTC của EC không có quy định để xem xét đến các chương trình trợ cấp bổ sung bị phát hiện trong quá trình điều tra. Do đó, hiện tại thuế CTC thường không phản ánh đầy đủ lượng trợ cấp mà nhà sản xuất/xuất khẩu bị điều tra thực nhận.

2. Nội dung đề xuất

2.1. Chuẩn bị đề xuất

Các cuộc thảo luận mang tính định hướng

EC đã tiến hành hai cuộc thảo luận định hướng. Tháng 1/2016, cơ quan này đã quyết định thực hiện một đánh giá tác động và tham vấn cộng đồng về các sự lựa chọn chính sách khác nhau có thể có. Tháng 7/2016, kết quả của cuộc tham vấn cộng đồng và đánh giá tác động đã được thảo luận, và EC chuyển trọng tâm từ cách tiếp cận tập trung vào quốc gia đối với vấn đề MES sang phương pháp trung lập về quốc gia để giải quyết các tình huống đối với nền kinh tế phi thị trường.

Tham vấn cộng đồng

Việc tham vấn cộng đồng diễn ra từ tháng 2/2016 đến tháng 4/2016 bao gồm một tham vấn trực tuyến và sau đó là một hội nghị với các bên liên quan. Ngoài ra, các bên liên quan cũng đã nộp các tài liệu nêu quan điểm. Ba lựa chọn được thảo luận ở giai đoạn này được định hướng bởi câu hỏi liệu có nên cấp MES cho Trung Quốc hay không và đánh giá các ảnh hưởng về kinh tế, pháp lý và chính trị có thể có từ đó.

Lựa chọn 1: kịch bản cơ sở -  không thay đổi pháp luật, tức là tiếp tục áp dụng phương pháp “nước thay thế” với Trung Quốc và từ chối cấp MES cho Trung Quốc.

Lựa chọn 2: có thể dẫn đến việc loại bỏ Trung Quốc khỏi danh sách các quốc gia phi thị trường NMEs trong pháp luật của EU (ngầm định cấp MES cho Trung Quốc) và dẫn đến việc áp dụng phương pháp tiêu chuẩn (không sử dụng nước thay thế) đối với Trung Quốc.

Lựa chọn 3 có thể tương tự với lựa chọn 2, tuy nhiên làm giảm nhẹ các biện pháp ví dụ như loại trừ, không áp dụng biện pháp mới đối với các cuộc điều tra đang diễn ra và tăng cường sức mạnh cho các công cụ PVTM.

Theo đánh giá tác động của EC, những người tham gia vào cuộc tham vấn cộng đồng - nhóm các bên liên quan lớn nhất có mặt là nhà sản xuất của EU - thể hiện các lợi ích xung đột phù hợp với các lĩnh vực hoạt động khác nhau của họ. 85% số người tham dự có liên kết với ngành công nghiệp thép, gần 4% với ngành công nghiệp kim loại, 3% với ngành công nghiệp xe máy và khoảng 2% với ngành công nghiệp gốm sứ. Chỉ có một vài bên liên quan ưu tiên lựa chọn 1 vì những sự không chắc chắn về mặt chính trị và pháp lý liên quan đến nó, ví dụ khả năng lựa chọn 1 trở thành chủ đề kiện tụng, cả tại tòa án của EU và WTO, và khả năng ảnh hưởng xấu đến mối quan hệ chính trị EU-Trung Quốc. Các nhà sản xuất EU, bao gồm các nhà sản xuất thượng nguồn, sau đó ủng hộ lựa chọn 3, vì khi cạnh tranh với các nhà sản xuất Trung Quốc họ sẽ có lợi từ việc có thể sẽ tiếp tục áp thuế CBPG cao. Ngược lại, các nhà nhập khẩu EU, đặc biệt là các ngành công nghiệp sử dụng ở hạ nguồn, mà hưởng lợi từ đầu vào giá rẻ và thuế CBPG thấp, ưu tiên lựa chọn 2.

Tuy nhiên, đa số các bên liên quan cho rằng lựa chọn 3 không đủ để đảm bảo tính hiệu quả liên tục của các công cụ PVTM của EU, vì nó sẽ không giải quyết thỏa đáng những sự bóp méo ở Trung Quốc, cũng như không giảm bất kỳ tác động tiêu cực nào của một sự thay đổi trong phương pháp tính toán. Mặc dù phần lớn số người được hỏi cho rằng các vụ kiện CTC nên bao gồm tất cả các khoản trợ cấp bị phát hiện trong quá trình điều tra, nhiều bên liên quan hoài nghi về việc làm thế nào để khắc phục những sự bóp méo trong thực tế.

Cho đến giữa năm 2016, cuộc tranh luận đã chuyển từ việc tập trung vào vấn đề MES sang một cách tiếp cận rộng hơn về việc giải quyết vấn đề dư thừa công suất tại Trung Quốc và các quốc gia NMEs khác. Lựa chọn 3 đã được sửa đổi đáng kể để trở thành Đề xuất của EC được ban hành vào cuối tháng 11/2016.

Đánh giá tác động

Hoạt động đánh giá tác động của EC đã được tiến hành vào mùa xuân năm 2016 và được công bố vào tháng 11 năm 2016. Hoạt động này bao gồm một đánh giá kinh tế độc lập về tác động trực tiếp và gián tiếp đến công ăn việc làm của EU do sự thay đổi phương pháp theo các lựa chọn 2 và 3 khi đó. Theo đó EC kết luận rằng lựa chọn 3 (sửa đổi) liên quan đến cách tiếp cận mới để đánh giá những bóp méo thị trường là lựa chọn ưu tiên, vì nó đáp ứng tất cả các mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể.

EC tin rằng lựa chọn 3 là một cách tiếp cận thích hợp, do: i) để giải quyết sự thay đổi pháp lý liên quan đến Nghị định thư gia nhập WTO của Trung Quốc, ii) để đưa ra một phản ứng có hiệu quả đối với những bóp méo trong nền kinh tế Trung Quốc và trong các NMEs khác, iii) để đảm bảo một biện pháp khắc phục phù hợp để bù đắp những thiệt hại do hàng nhập khẩu bán phá giá/được trợ cấp gây ra, iv) để đảm bảo tính hiệu quả liên tục của các công cụ phòng vệ thương mại (PVTM) của EU và v) để duy trì mối quan hệ chặt chẽ với các đối tác thương mại lớn của EU. EC cũng nhấn mạnh những ưu điểm của lựa chọn 3 về đóng góp của lựa chọn này vào việc bảo vệ công ăn việc làm của EU và khả năng cạnh tranh của EU.

2.2. Nội dung đề xuất

(i) Đối với quy định về điều tra chống bán phá giá

EC đề xuất thay đổi các quy định liên quan đến việc xác định trị giá thông thường trong trường hợp có sự bóp méo thị trường. Theo đó, EC sẽ không tiếp tục phân chia các nước ra thành nước có nền kinh tế thị trường (ME) và phi thị trường (NME) để làm cơ sở xác định trị giá thông thường như quy định hiện hành, mà sẽ chỉ phân loại thành nước thành viên WTO và nước không phải thành viên WTO. Cụ thể:

- Với các nước Thành viên WTO, trị giá thông thường được xác định trên cơ sở giá nội địa (domestic prices) của sản phẩm tương tự (like product) hoặc trên cơ sở trị giá thông thường tự xây dựng (constructed normal value).

Tuy nhiên, sẽ có trường hợp giá hoặc chi phí nội địa không cung cấp cơ sở hợp lý để xác định trị giá thông thường, do giá hoặc chi phí này bị ảnh hưởng bởi sự can thiệp của chính phủ, ví dụ: thị trường sản phẩm đang là đối tượng bị điều tra có sự hoạt động đáng kể của các doanh nghiệp hoạt động thuộc quyền sở hữu, kiểm soát hoặc giám sát, hướng dẫn chính sách bởi các cơ quan quản lý nhà nước (authorities) của nước xuất khẩu; sự hiện diện của nhà nước tại các doanh nghiệp mà cho phép nhà nước can thiệp vào giá và chi phí; sự tồn tại của các chính sách hoặc biện pháp công có sự phân biệt ưu đãi cho các nhà cung cấp nội địa hoặc gây ảnh hưởng đến các lực lượng thị trường tự do; và sự tiếp cận tài chính cung cấp bởi các tổ chức thực hiện các mục tiêu chính sách công.

Khi đó trị giá thông thường sẽ được xây dựng (constructed) trên cơ sở chi phí sản xuất và kinh doanh mà phản ánh đúng giá hoặc các ngưỡng chuẩn không bị bóp méo (undistorted prices and benchmarks) - bao gồm giá, chi phí hoặc ngưỡng chuẩn quốc tế mà không bị bóp méo, hoặc chi phí sản xuất và bán hàng tương ứng ở một nước đại diện thích hợp (appropriate representative country) với trình độ phát triển kinh tế tương đương với nước xuất khẩu đang bị điều tra. Theo EC, phương pháp này sẽ cho phép EC xây dựng và tính toán được mức độ phá giá thực tế trong điều kiện thị trường thông thường không bị bóp méo.

Để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả, EC dự kiến sẽ ban hành các bản báo cáo công khai mô tả tình hình cụ thể về các tình huống thị trường tại bất kỳ nước hoặc ngành nào. Ngành sản xuất nội địa của EU có thể dựa trên và dẫn chiếu tới các thông tin có trong các báo cáo này để đưa ra các cáo buộc về việc giá hoặc chi phí nội địa của nước xuất khẩu không phù hợp để xác định trị giá thông thường trong đơn kiện hoặc đơn đề nghị rà soát của mình. Những báo cáo này và bằng chứng mà các báo cáo này dựa vào cũng sẽ được lưu trong hồ sơ của bất kỳ vụ việc nào liên quan đến nước đó hoặc ngành đó để các bên liên quan có thể đưa ra ý kiến bình luận.

- Với các nước không phải là Thành viên WTO, và các nước được coi là nước thứ ba (third countries) được liệt kê tại Phụ lục I Quy định 2015/755 của EU (bao gồm 6 nước: Azerbaijan, Belarus, Kazakhstan, Bắc Triều Tiên, Turkmenistan, Uzbekistan), trị giá thông thường sẽ được xác định thông qua phương pháp nước thay thế (analogue country methodolody) (là phương pháp hiện hành đang được áp dụng với các nước NME là thành viên WTO theo quy định hiện hành), theo đó, trị giá thông thường sẽ được xác định trên cơ sở giá hoặc trị giá xây dựng ở một nước kinh tế thị trường thứ ba, hoặc giá từ một nước thứ ba sang các nước khác, bao gồm cả EU, và trong trường hợp việc sử dụng các trị giá này không khả thi, thì dựa trên bất cứ cơ sở hợp lý nào, bao gồm giá thực trả hoặc phải trả tại EU cho sản phẩm tương tự, có điều chỉnh cho hợp lý và bổ sung biên độ lợi nhuận phù hợp nếu cần thiết.

- Ngoài ra, EC cũng đề xuất giai đoạn chuyển đổi, theo đó quy định được nêu trong dự thảo này sẽ chỉ áp dụng với các vụ việc được khởi xướng sau khi dự thảo này có hiệu lực. Với các vụ việc điều tra đang diễn ra và các biện pháp áp thuế đang còn hiệu lực sẽ tuân theo các quy định cũ.

(ii) Đối với quy định điều tra chống trợ cấp

Trong dự thảo, EC cũng đề xuất tăng cường quy định pháp luật về chống trợ cấp trong các vụ việc trong tương lai, theo đó, bất cứ chương trình trợ cấp mới nào được phát hiện trong quá trình điều tra vụ việc cũng có thể bị điều tra và biên độ trợ cấp của các chương trình này sẽ được tính gộp vào mức thuế suất áp dụng cuối cùng.

Theo đề xuất, các điều tra viên EU sẽ có thể sử dụng một phương pháp khác để tính toán biên độ phá giá trong trường hợp phát hiện các bóp méo "đáng kể" trên thị trường. Các điều tra viên sau đó có thể dựa vào chi phí và giá cả quốc tế thay vì sử dụng số liệu do công ty đang bị điều tra cung cấp, điều này thường dẫn đến thuế chống bán phá giá cao hơn. Phương pháp này sẽ thay “phương pháp nước thay thế” (analogue country methodology) hiện đang được áp với các nền kinh tế phi thị trường (NME) theo luật của EU. Mục đích của phương pháp này nhằm đảm bảo rằng các biện pháp phòng vệ thương mại của EU đủ khả năng đối phó với tình trạng dư thừa (overcapacity) hiện nay trong thương mại quốc tế, với các hành vi thương mại không lành mạnh từ các nước khác trong khi vẫn đảm bảo tuân thủ đúng các quyền mà Trung Quốc có được trong khuôn khổ pháp lý của WTO sau thời điểm tháng 12/2016. Vấn đề dư thừa, đặc biệt trong ngành thép, là một vấn đề đau đầu với EU trong thời gian gần đây, gây thiệt hại cho ngành sản xuất nội địa, dẫn tới lao động mất việc làm và nhiều nhà máy phải đóng cửa. Mặc dù EU sử dụng các biện pháp PVTM ít hơn một số thành viên WTO khác và chỉ khoảng 0,21% của hàng hóa nhập khẩu vào EU là bị ảnh hưởng bởi các biện pháp này, việc bảo hộ để chống lại hàng nhập khẩu phá giá và được trợ cấp từ Trung Quốc là vấn đề bức thiết trong rất nhiều ngành của EU. Trung Quốc cho đến nay là mục tiêu chính trong các vụ điều tra chống bán phá giá do EU tiến hành. Các biện pháp CBPG đối với hàng hóa Trung Quốc chủ yếu liên quan đến các sản phẩm nhôm, xe đạp, xi măng, hóa chất, đồ sứ, thủy tinh, giấy, pin năng lượng mặt trời và các sản phẩm thép.

Theo quy trình lập pháp thông thường, dự thảo quy định nêu trên cần được đệ trình lên Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu thông qua trước khi chính thức có hiệu lực. Nghị viện Châu Âu sẽ tiến hành rà soát lần thứ nhất đối với dự thảo, và đưa ra các điều chỉnh (nếu có), sau đó gửi bản sửa đổi này sang Hội đồng Châu Âu để xem xét. Nếu Hội đồng Châu Âu không đồng ý với sửa đổi của Nghị viện châu Âu thì có thể đưa ra đề xuất sửa đổi của mình và gửi lại cho Nghị viện châu Âu xem xét. Quá trình này tiếp tục cho tới khi Hội đồng và Nghị viện Châu Âu đạt được một thỏa thuận chung về văn bản cuối cùng, lúc đó dự thảo phương pháp mới của EC để tính toán biên độ phá giá cho các nước xuất khẩu sẽ chính thức có hiệu lực. Cho đến thời điểm đó, phương pháp chống bán phá giá cũ của EU vẫn tiếp tục được áp dụng.

3. Quan điểm của các bên

 Phản ứng của Trung Quốc đối với đề xuất của EC

Trung Quốc hoan nghênh rằng đề xuất này sẽ bãi bỏ danh sách NME, nhưng chỉ trích rằng nó sẽ đưa ra một điều khoản về bóp méo thị trường mà đồng nghĩa với việc gia hạn sử dụng phương pháp “nước thay thế” dưới một chiêu bài mới. Vào ngày 12 tháng 12 năm 2016, một ngày sau khi khoản 15 (a) (ii) hết hạn, Trung Quốc yêu cầu tham vấn theo cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO với EU và Hoa Kỳ về việc tiếp tục phân biệt đối xử đối với hàng nhập khẩu của Trung Quốc liên quan đến việc xác định giá trị thông thường theo luật pháp tương ứng của 2 nước này (DS515 và DS516).Vào ngày 9 tháng 3 năm 2017, trong vụ việc với  EU (DS515), Trung Quốc yêu cầu thành lập ban hội thẩm, và tại cuộc họp vào ngày 3 tháng 4 năm 2017, Cơ quan Giải quyết Tranh chấp (DSB) đã thành lập Ban hội thẩm.

Hội đồng tư vấn

Vào ngày 29 tháng 3 năm 2017, Ủy ban Kinh tế và Xã hội Châu Âu (EESC) đã thông qua ý kiến ​​của mình đối với đề xuất của EC.

EESC ủng hộ đề xuất của EC thay đổi phương pháp tính toán theo đó phương pháp phi tiêu chuẩn có thể được sử dụng trong trường hợp có sự bóp méo thương mại đáng kể. Cơ quan này khẳng định lại quan điểm năm 2016 ​​về việc bảo đảm tăng trưởng và việc làm bền vững trong ngành thép theo đó phương pháp tiêu chuẩn không nên được sử dụng trong điều tra CBPG và CTC đối với hàng nhập khẩu của Trung Quốc, chừng nào mà Trung Quốc không đáp ứng được 5 tiêu chí MES của EU. Cơ quan này đề xuất rằng sự tuân thủ các tiêu chuẩn lao động quốc tế như đã quy định trong các công ước nòng cốt của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và các hiệp định đa phương về môi trường (MEAs) cũng nên được xem xét, bởi các vi phạm các tiêu chuẩn lao động và môi trường tối thiểu cũng có thể góp phần bóp méo sự cạnh tranh với các doanh nghiệp EU.

Ủy ban này ​​cũng lưu ý rằng có thể cải thiện đề xuất về mặt tính tiệu quả và tính khả thi của quá trình điều tra CBPG (tình trạng pháp lý, tính khả thi và tính thích hợp của báo cáo đề xuất), và đặc biệt là về trách nhiệm chứng minh- không nên chuyển cho ngành công nghiệp EU. Ủy ban này nhấn mạnh rằng cần phải cho phép các doanh nghiệp vừa và nhỏ SMEs tiếp cận các thủ tục khiếu nại CBPG. Do khiếu nại của Trung Quốc đối với EU tại WTO (DS515) cũng nhắc đến đề xuất của EC, Ủy ban này cho rằng tính tương thích của phương pháp mới với các quy định của WTO phải đươc đánh giá thận trọng.

Uỷ ban về các Khu vực (Committee of the Regions) đã quyết định không đưa ra ý kiến ​​chính thức.

Quốc hội các nước Thành viên

Do đề xuất dựa trên Điều 207 (2) TFEU mà liên quan đến chính sách thương mại chung- một phạm vi thẩm quyền độc quyền của EU như được quy định trong Điều 3 TFEU, đề xuất không phải chịu sự kiểm tra của quốc hội các nước Thành viên. Tuy vậy, các đề xuất trong phạm vi thẩm quyền độc quyền của EU vẫn được chuyển đến Quốc hội các nước Thành viên như một phần của cuộc đối thoại chính trị không chính thức, mà cho phép trao đổi các quan điểm về các đề xuất giữa Quốc hội nước thành viên, Nghị viện Châu Âu và Ủy ban châu Âu. Một số quốc hội các nước đã xem xét đề xuất.

Quan điểm của các bên liên quan và giới học giả

Các đại diện từ các ngành công nghiệp của EU (AEGIS Châu Âu - một tổ chức bao gồm gần 30 hiệp hội công nghiệp) đã hối thúc Hội đồng Châu Âu đồng ý thắt chặt hơn các quy định chống bán phá giá, nhằm bảo vệ các công ty EU khỏi các hành vi thương mại không công bằng mà các nhà xuất khẩu Trung Quốc áp dụng. Aegis yêu cầu phải có "các định nghĩa rõ ràng, quy chuẩn hóa quy trình, và một phương pháp chống bán phá giá tiêu chuẩn có hiệu quả rõ ràng". Aegis cũng đã chỉ trích đề xuất này vì đã không đáp ứng được kỳ vọng, và cho là đề xuất này “không mạnh mẽ cũng như không đáp ứng được các thay đổi trong tương lai”. Họ đã không đồng ý với việc đề xuất loại bỏ sự khác biệt giữa các nền kinh tế thị trường và các NMEs và 5 tiêu chí kinh tế thị trường được quy định trong Điều 2 (7) (c) của Quy định về CBPG, và nhấn mạnh các quan điểm khác nhau của Hoa Kỳ và Nhật Bản về vấn đề này. Họ đã kêu gọi Nghị viện Châu Âu và Hội đồng Châu Âu thông qua các sửa đổi “để tránh trên thực tế cấp MES thông qua cửa sau", mặc dù Trung Quốc không đáp ứng được bốn trong số 5 tiêu chuẩn này. Các bên liên quan cũng lo lắng về sự chuyển đổi trách nhiệm chứng minh, mà họ nhận thấy sẽ tạo ra một khối lượng công việc lớn hơn và sự không chắc chắn thêm cho các công ty EU.

Trước khi công bố đề xuất, các nhà phân tích pháp lý đã làm dấy lên lo ngại về việc liệu đề xuất này có tuân thủ WTO. Sau khi đề xuất được ban hành, các luật sư thương mại đã lập luận rằng cách tiếp cận mới bao gồm cả việc từ chối rà soát có thể khiến EU phải đối mặt với những thách thức pháp lý trước WTO.

4. Cập nhật tình hình diễn biến thông qua dự thảo tại Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu

Như đã nêu ở trên, về mặt lý thuyết, do dự thảo quy định mới của EC được thông qua theo quy trình lập pháp thông thường, việc thảo luận dự thảo quy định lần đầu tiên là do Nghị viện tiến hành, nhưng trên thực tế, việc rà soát dự thảo được tiến hành đồng thời ở cả 03 cơ quan (Ủy ban châu Âu – Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu) với hy vọng tìm được tiếng nói chung giữa 3 bên. Ở cấp độ của Nghị viện, dự thảo trước tiên sẽ được đưa ra thảo luận ở cấp Ủy ban thương mại quốc tế (INTA). Ủy ban INTA sẽ bỏ phiếu đối với dự thảo và sẽ chuẩn bị báo cáo cho phiên toàn thể của Nghị viện.Cuộc bỏ phiếu của INTA được tổ chức vào ngày 30 tháng 5 năm 2017 và đã chứng minh sự quan tâm thường trực của Nghị viện Châu Âu trong việc thắt chặt hơn nữa các quy định chống bán phá giá của EU và không chấp thuận thỏa hiệp chính trị trước đây giữa các chính phủ thành viên. Đặc biệt, các nghị sĩ và các chuyên gia đã từ chối thỏa hiệp về quy tắc thuế thấp hơn, khái niệm "bóp méo thị trường đáng kể" và vấn đề công bố trước các nghĩa vụ thuế tạm thời. INTA đã bỏ phiếu cho Nghị quyết của Nghị viện châu Âu, trong đó bao gồm các thay đổi về quan điểm đàm phán do báo cáo viên Salvatore Cicu- một thành viên của Ý tại Nghị viện  Châu Âu chịu trách nhiệm soạn thảo lập trường của Nghị viện Châu Âu đối với phương pháp mới này. Cicu cũng là người vận động để các nhà lập pháp của EU có một vai trò mạnh hơn. Theo Cicu, các nhà lập pháp EU nên có quyền trong việc nhắc nhở (prompt) các quan chức thương mại đánh giá lại về việc liệu một số nước hoặc ngành có cạnh tranh hay không. Trong cuộc tranh luận tại Nghị viện Châu Âu, Cicu cho rằng “nếu có sự thay đổi hoàn cảnh ở một nước hoặc lĩnh vực cụ thể, Nghị viện sẽ có thẩm quyền yêu cầu EC cập nhật các báo cáo để phản ánh tình hình mới”. Tuy nhiên, quan điểm của Cicu không được tất cả các cơ quan liên quan của EU ủng hộ. Trong đề xuất của EC, EC đã quyết định giữ thẩm quyền xác định liệu có tồn tại sự bóp méo nghiêm trọng ở một nước thứ 3 hay không tại cơ quan này.

Bên cạnh đó, rất nhiều nhà lập pháp đã nhấn mạnh sự cần thiết về việc EU phải có một phương pháp chống bán phá giá mới để phù hợp với các nghĩa vụ của EU theo WTO. Những mối nghi ngờ về việc liệu phương pháp này có phù hợp với WTO hay không đã liên tiếp được nêu. Trong cuộc họp của Ủy ban Chống bán phá giá của WTO diễn ra vào ngày 27/4/2017, Trung Quốc, Nga, Indonesia và Kazakhstan đã lập luận rằng EU đơn giản chỉ thay thế khái niệm về nền kinh tế phi thị trường với khái niệm về sự bóp méo đáng kể. Theo những nước này, khái niệm về sự bóp méo đáng kể sẽ có tác động mang tính phân biệt tương đương với phương pháp nền kinh tế phi thị trường hiện tại.

Nghị quyết đưa ra những điều chỉnh của Nghị viện châu Âu đối với dự thảo quy định mới về điều tra chống bán phá giá của EC và đã được thông qua với 33 phiếu thuận, 1 phiếu chống, và 2 phiếu trắng. Tổng cộng, INTA đã thông qua chín thay đổi đối với thỏa hiệp này, bao gồm các quan điểm từ tất cả các nhóm chính trị lớn, đáng chú ý nhất là Nghị viện Châu Âu đã ủng hộ các giải thích về “những sự bóp méo đáng kể” mà dựa trên đó, Ủy ban Châu Âu được phép bỏ qua chi phí và giá cả nội địa để áp dụng chi phí và giá cả quốc tế trong quá trình điều tra chống bán phá giá. Quan điểm của INTA là cần phải cân nhắc đến việc tuân thủ các tiêu chuẩn về tài khoá, xã hội và môi trường của một nước xuất khẩu, mô tả những sự bóp méo đáng kể là "những sự bóp méo xuất hiện khi giá cả hoặc chi phí được báo cáo, bao gồm chi phí nguyên liệu thô, năng lượng và các yếu tố sản xuất khác, không phải là kết quả của các lực lượng của thị trường tự do do họ bị ảnh hưởng bởi sự can thiệp của chính phủ, hoặc trong trường hợp không tuân thủ các Công ước cốt lõi của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), các hiệp định đa phương về môi trường và thuế quan dẫn đến sự bóp méo cạnh tranh". Định nghĩa về những bóp méo "đáng kể" là một trong những vấn đề gây tranh cãi nhiều nhất trong các cuộc đàm phán giữa Hội đồng Châu Âu và các nước thành viên EU. Các quan chức của các quốc gia thành viên không đồng ý với quan điểm của Nghị viện châu Âu, trích dẫn rằng Nam Phi là nước duy nhất ngoài EU có thể đáp ứng được các tiêu chí kiểm tra.

Bên cạnh đó, Nghị viện châu Âu nhắc lại quan điểm của mình rằng trong bất kỳ trường hợp nào, không nên có thêm bất cứ gánh nặng nào đối với các công ty của EU về việc cung cấp bằng chứng trong việc xác định có hay không sự bóp méo đáng kể ở một nước thứ ba, ngoài các thủ tục hiện hành khi yêu cầu EC khởi động một cuộc điều tra chống bán phá giá.

Về vấn đề "công bố trước" các nghĩa vụ thuế tạm thời, trong khi Hội đồng Châu Âu không đồng ý với đề xuất của các nước thành viên EU trong việc bắt buộc EC phải đưa ra giai đoạn thông báo bốn tuần cho các bên liên quan trước khi áp dụng các thuế tạm thời. Nghị viện châu Âu dự định rút ngắn thời gian thông báo, trong đó nêu rõ "các bên liên quan tới điều tra sẽ được thông báo ngay sau khi bắt đầu về các nguồn liên quan mà Ủy ban dự định sử dụng [...] bao gồm việc xác định sơ bộ có tồn tại sự bóp méo đáng kể và sẽ chỉ có 10 ngày làm việc để đưa ra ý kiến phản hồi".

Việc thông qua quan điểm đàm phán của Nghị viện châu Âu đã được rộng rãi cộng đồng doanh nghiệp EU hoan nghênh và tin tưởng rằng cộng đồng này đã được đảm bảo mạnh mẽ hơn do các quy tắc mới sẽ bảo vệ họ khỏi những thực tế giao thương không công bằng. Tổng giám đốc của BusinessEurope tuyên bố rằng cuộc bỏ phiếu "là một dấu hiệu tốt bởi vì các doanh nghiệp châu Âu cần các công cụ phòng vệ thương mại hữu hiệu có thể sử dụng được cho ngành công nghiệp và khôi phục một sân chơi công bằng" và nhấn mạnh rằng "mức độ bảo vệ đối với các nhà vận hành kinh tế EU không nên nằm dưới mức độ bảo vệ của phương pháp luận hiện tại ". Hiệp hội Thép Châu Âu EUROFER cũng hoan nghênh kết quả bỏ phiếu này.

Hiện tại, khi Nghị viện châu Âu đã xác định quan điểm đàm phán của mình, các cuộc đàm phán “tay ba” (trilogue) giữa EC, Nghị viện Châu Âu, Hội đồng Châu Âu đã có thể thực hiện. Các cuộc đàm phán được dự báo sẽ khó khăn do quan điểm của Nghị viện Châu Âu vượt xa các đề xuất đưa ra bởi Ủy ban châu Âu và các nước thành viên EU.

Cuộc họp đầu tiên giữa giữa Hội đồng, Uỷ ban và Nghị viện EU đã diễn ra vào ngày 12 tháng 7 năm 2017. Buổi họp mang tính thủ tục và kỹ thuật và các bên mới chỉ xác định được khung thời gian cho các cuộc đàm phán. Hội đồng châu Âu muốn đàm phán nhanh trong khi Nghị viện châu Âu tỏ ra không cần vội. Các cuộc đàm phán thực chất sẽ bắt đầu sau kỳ nghỉ hè. EU hy vọng họ sẽ hoàn tất việc sửa đổi biện pháp phòng vệ thương mại vào cuối năm 2017, mặc dù nhiều nhà quan sát lo ngại thời hạn này có thể không đạt được.

5. Một số diễn biến có liên quan khác

Trong một diễn biến khác, ngày 19/07/2017, theo Trang thông tin Borderlex.eu, EU và Trung Quốc đang tranh luận gay gắt về cách xử lý các vụ kiện phòng vệ thương mại theo Quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

WTO đã công bố các văn kiện thể hiện mức độ căng thẳng của các bất đồng hiện đang diễn ra trong WTO về các nguyên tắc trợ cấp. Trước đó các văn kiện này được lưu hành nội bộ giữa các thành viên thuộc Nhóm làm việc về quy tắc của WTO. Cuộc thảo luận này xảy ra giữa những chỉ trích rộng rãi về tình trạng dư thừa năng lực sản xuất công nghiệp của Trung Quốc và những đòi hỏi dồn dập từ phía Bắc Kinh để được công nhận là nền kinh tế thị trường trong các vụ kiện bảo hộ thương mại.

Trong các cuộc thảo luận hiện nay về cải cách Hiệp định chống bán phá giá của WTO năm 1994, Trung Quốc đang đưa ra một đề xuất bắt buộc các thành viên của WTO khởi động các vụ kiện phòng vệ thương mại khi toàn bộ ngành công nghiệp nội địa của một quốc gia bị ảnh hưởng bởi vụ kiện này, không chỉ là đa số như các quy định hiện hành của WTO. Trung Quốc cũng yêu cầu thời gian thông báo sớm dài hơn, và minh bạch hơn về các vụ việc, chẳng hạn như công bố toàn văn văn bản đăng ký khởi kiện của một ngành công nghiệp đến các cơ quan chống bán phá giá của họ.

Tại Brussels, EU đang xem xét lại các quy tắc về phòng vệ thương mại của mình để có thể xử lý tốt hơn các trường hợp trợ cấp chính phủ khi Trung Quốc tới đây không còn bị coi là nền kinh tế phi thị trường. Triển vọng chấm dứt “phương pháp nước tương tự” áp dụng đối với các nền kinh tế phi thị trường có nghĩa là Trung Quốc sẽ ít thường xuyên trở thành mục tiêu của các cuộc điều tra chống bán phá giá của EU và thuế chống bán phá giá sẽ thấp hơn nếu có.

Đáp lại xu hướng gia tăng tại EU và các nước khác muốn sử dụng các khoản trợ cấp nhà nước của nước ngoài để làm cơ sở xác định "bán phá giá" và khiếu kiện thiệt hại đối với các ngành công nghiệp bị  hàng nhập khẩu cạnh tranh, Trung Quốc tranh luận rằng các quy định của WTO hiện nay đã để quá nhiều quyền tự quyết cho các cơ quan bảo hộ thương mại. Theo các quy định hiện hành trong Hiệp định về Trợ cấp và các Biện pháp Chống Trợ cấp của WTO, "các tiêu chuẩn về bằng chứng đối với các cáo buộc về trợ cấp là mơ hồ và không có hướng dẫn rõ ràng", Trung Quốc công bố quan điểm.

Bắc Kinh đang yêu cầu "làm rõ hơn các tiêu chuẩn về bằng chứng để cải thiện các tiêu chuẩn và thực tế về khởi kiện của các thành viên, tăng tính minh bạch của quy trình và bảo vệ tốt hơn các quyền hợp pháp của các Thành viên xuất khẩu".

Trung Quốc đã khởi kiện thương mại đối với EU vào tháng 12 năm 2016 liên quan đến phương pháp tính toán thuế chống bán phá giá - một ngày sau khi thời hạn trong nghị định thư gia nhập WTO của Trung Quốc bị bỏ qua. Các thành viên Ban Hội thẩm của WTO đang làm việc để đưa ra một báo cáo vào cuối năm 2017. Đây là một vụ kiện mà nhiều người dự đoán EU sẽ nắm phần thua. Trung Quốc cũng đang tham vấn với Hoa Kỳ về vấn đề này. Bắc Kinh cũng đã từ chối ký thoả thuận hợp tác về khí hậu với EU tại cuộc họp thượng đỉnh EU - Trung Quốc tại Brussels cuối tháng 5 năm 2017.

(Nguồn: Tổng hợp)

Mọi thông tin chi tiết xin liên hệ:

Phòng Xử lý các vụ kiện phòng vệ thương mại của nước ngoài – Cục Quản lý cạnh tranh

Địa chỉ: 25 Ngô Quyền – Hà Nội

Điện thoại: (024)222. 05012

Fax: (024)222.05003

                                       (Phòng Xử lý các vụ kiện phòng vệ thương mại của nước ngoài)



[1] EU quy định một bộ 05 tiêu chí đánh giá liệu một nước có nền kinh tế thị trường, gồm: Các quyết định kinh doanh và chi phí được đưa ra theo điều kiện của thị trường không có sự can thiệp đáng kể của nhà nước; Các chứng từ kế toán được kiểm toán độc lập theo đúng tiêu chuẩn kế toán quốc tế (IAS) và được áp dụng cho mọi mục đích; Không bị chi phối của hệ thống kinh tế bao cấp, phi thị trường trước đây; Luật phá sản và Luật tài sản; Lưu thông tiền tệ được thực hiện theo tỷ giá thị trường.

 

[2] Bao gồm Albania, Armenia, Azerbaijan, Georgia, Kyrgyzstan, Moldova, Mông Cổ và Kazakhstan (là các Thành viên WTO) và Belarus, Bắc Triều Tiên, Turkmenistan và Uzbekistan (không phải thành viên WTO).

  • Tags:

Tìm từ ngày

Tìm đến ngày